RepertoKapo tam olarak ne işe yarar?
Kapo (capodasto), gitarın üst eşiğini dilediğiniz perdeye taşıyan mandallı veya vidalı bir kelepçedir. Taktığınız her perde bütün telleri yarım ses inceltir. Böylece bildiğiniz açık akor pozisyonlarını (Am, Em, C, G, D gibi) hiç değiştirmeden şarkıyı daha tiz bir tonda çalabilirsiniz.
Kaponun ikinci büyük faydası tınıdır: örneğin F#m - D - A - E yürüyüşünü 2. perdeye kapo takıp Em - C - G - D şekilleriyle çaldığınızda açık tellerin uzayan parlak tınısını elde edersiniz; üstelik sol eliniz bare basmaktan yorulmaz.
Kapo nereye ve nasıl takılır?
Kapo kullanımında cızırtının ya da akort kaymasının neredeyse tamamı yanlış konumlandırmadan kaynaklanır. Şu üç kural temiz ses verir:
- Perde demirinin tam arkasına yerleştirin: Örneğin 2. perdeye kapo takacaksanız metal perde çubuğunun üstüne değil, çubuğun hemen arkasına (burgulara bakan tarafına, 2-3 milimetre gerisine) oturtun.
- Sapla dik açı yapmasına dikkat edin: Eğri duran kapo bazı telleri tam bastıramaz, bazı telleri ise yana çekerek tizleştirir.
- Yay baskısını abartmayın: Vidalı veya ayarlanabilir bir kapo kullanıyorsanız yalnızca bütün tellerin temiz ses vereceği kadar sıkın; aşırı baskı telleri perde arasına gömerek bütün gitarı tizleştirir.
Kapo perde ve ton dönüşüm cetveli
Aşağıdaki tabloda sol sütun kapoyu taktığınız perdeyi, üst satır ise elinizle bastığınız açık akor şeklini gösterir. Kesişim noktasındaki akor, gitarınızdan gerçekte duyulan (orkestradaki piyanistin ya da basçının çalması gereken) tondur:
| Kapo Perdesi | C Şekli | D Şekli | Em Şekli | G Şekli | Am Şekli |
|---|---|---|---|---|---|
| Kapo yok (0) | C | D | Em | G | Am |
| 1. Perde (+1) | C# / Db | D# / Eb | Fm | G# / Ab | A#m / Bbm |
| 2. Perde (+2) | D | E | F#m | A | Bm |
| 3. Perde (+3) | D# / Eb | F | Gm | A# / Bb | Cm |
| 4. Perde (+4) | E | F# | G#m | B | C#m |
| 5. Perde (+5) | F | G | Am | C | Dm |
| 6. Perde (+6) | F# / Gb | G# / Ab | A#m / Bbm | C# / Db | D#m / Ebm |
| 7. Perde (+7) | G | A | Bm | D | Em |
Grup içinde kapo kullanırken iletişim
Bir grupta akustik gitarist "3. perde kapo Am çalıyorum" dediğinde klavyeci veya bas gitarist Am çalarsa tonlar üst üste biner ve uyumsuzluk oluşur; çünkü gitar gerçekte Cm duyurmaktadır. Bu yüzden prova ve sahnede her zaman duyulan gerçek konser tonunu konuşmak, kapo kullanan gitaristin ise ekranında kendi bastığı şekilleri görmesi en sağlıklı düzendir.
Sık sorulan sorular
Klasik gitara akustik gitar kaposu takılır mı?
Acil durumda ses verebilir ancak önerilmez. Klasik gitarların klavyesi tamamen düzdür (radius yoktur), akustik ve elektro gitar klavyeleri ise hafif bombelidir. Klasik gitar için düz lastikli kapo kullanmak orta tellerin boşta kalmasını önler.
Şarkı Bm tonundaysa hangi perdeye kapo takıp açık akor çalabilirim?
2. perdeye kapo takıp Am pozisyonuyla çaldığınızda Bm elde edersiniz (Bm - G - D - A yürüyüşü, 2. perde kapoyla Am - F - C - G olur; ya da 7. perde kapoyla Em - C - G - D şekillerine dönüşür).